راز درون

کمبود بعضی از ویتامین*ها و مواد معدنی در بدن انسان می*تواند باعث نشانه*های افسردگی در فرد شود. بنابراین چنانچه افسردگی به این علت باشد، خوردن مکمل*های غذایی حتماً به شخص کمک می*کند و بر عکس، اگر افسردگی شخص دلایل دیگری داشته باشد، خوردن ویتامین*ها و مکمل*های غذایی کمکی نخواهد کرد. البته مطمئناً به امتحانش می*ارزد و خوب است که شخص قبل از مصرف داروهای ضدافسردگی، ابتدا برای مدتی از مکمل*های غذایی به مقدار کافی استفاده کند.

در زیر با برخی از ویتامین*ها و ارتباط آنها با افسردگی آشنا می*شویم.

ویتامین ب- کمپلکس

ویتامین*های ب-کمپلکس برای سلامت هیجانی و ذهنی، نقش اساسی دارند. این ویتامین*ها در بدن ما ذخیره نمی*شوند. بنابراین باید روزانه در رژیم غذایی ما گنجانده شوند. ویتامین*های ب توسط الکل، شکر، نیکوتین و کافئین از بین می*رود. در نتیجه، تعجبی ندارد که بسیاری از مردم دچار کمبود این نوع ویتامین هستند.

یافته*های جدید درباره ارتباط ویتامین*های ب- کمپلکس و افسردگی به قرار زیر است:

• ویتامین ب-1 (تیامین): مغز انسان از این ویتامین برای کمک به تبدیل قندخون به سوخت و عامل محرّک استفاده می*کند و بدون آن، مغز به سرعت بدون انرژی می*ماند.

این امر می*تواند به خستگی، افسردگی، تندخوئی، زودرنجی، اضطراب و حتی فکر خودکشی بیانجامد. کمبود ویتامین ب-1، همچنین می*تواند باعث مشکلات حافظه، کم*اشتهایی، بیخوابی و اختلالات گوارشی گردد. مصرف کربوهیدراتهای تصفیه شده، مثل شکر، نیاز ویتامین ب-1 بدن را تامین می*کند.

• ویتامین ب-3 (نیاسین): سرانجام کشف شد که بیماری پلاگر ( pellagra ) که روان*پریشی و زوال عقل از جمله نشانه*های آن است، به دلیل کمبود نیاسین بروز می*کند. هم اکنون بسیاری از محصولات غذایی حاوی نیاسین هستند و بیماری پلاگر تقریباً ریشه کن شده است. کمبود ویتامین ب-3 می*تواند باعث بیقراری، اضطراب و نیز کند ذهنی و کم تحرکی گردد.





• ویتامین ب-5 (اسیدپانتوتنیک): نشانه*های کمبود این ویتامین عبارتند از خستگی، اضطراب مزمن وافسردگی. ویتامین ب-5 برای ایجاد هورمونها و استفاده از اسیدهای آمینه و استیل کولین ( acetylcholine ) شیمیایی مغز که به کمک هم از انواع خاصی از افسردگی جلوگیری می*کنند مورد نیاز است.

• ویتامین ب-6 (پیریدوکسین): این ویتامین به پردازش اسیدهای آمینه که عناصر سازنده تمام پروتئین*ها و برخی از هورمونها هستند، کمک می*کند. این ویتامین همچنین در تولید سروتونین، ملاتونین و دوپامین مورد نیاز است. کمبود ویتامین ب-6 که البته بسیار نادر است، باعث آسیب رساندن به سیستم ایمنی بدن، ضایعات پوستی و آشفتگی ذهنی می*گردد. کمبود این ویتامین گاهی در افراد الکلی، بیمارانی که دارای نارسائی کبدی هستند، و خانمهایی که از قرص*های ضدبارداری استفاده می کنند، بروز می*کند. بسیاری از متخصصان تغذیه عقیده دارند که اغلب رژیم*های غذایی، به مقدار بهینه و کافی این ویتامین را تامین نمی*کنند.

• ویتامین ب-12: به دلیل اهمیت ویتامین ب-12 در تشکیل گلبولهای قرمز خون، کمبود آن به مشکلاتی در اکسیژن رسانی که به کم*خونی خطرناک موسوم است، منجر می*شود. این اختلال می*تواند باعث تغییر حالت مداوم، پارانویا (بدگمانی)، تحریک*پذیری، گیجی، زوال عقل، توهّم زدگی یا شیدایی و سرانجام به دنبال آن کم اشتهایی، سرگیجه، ضعف، نفس تنگی، تپش قلب، اسهال و احساس سوزش در اندامهای انتهایی مثل دست و پا گردد. کمبود این ویتامین پس از یک دوره طولانی پیش می*آید زیرا در کبد انسان برای سه تا پنج سال ذخیره وجود دارد. هنگامی که کمبود ویتامین ب-12 در فردی بروز می*کند، معمولاً به خاطر کمبود آنزیمی است که باعث جذب آن در روده می*شود. به دلیل آن که با بالارفتن سن از مقدار این آنزیم کاسته می*شود، افرد مسن بیشتر در معرض کمبود ویتامین ب-12 هستند.

• اسیدفولیک: این ویتامین ب برای ترکیب DNA مورد نیاز است. رژیم غذایی نامناسب و عوامل دیگری مانند بیماری، الکلیسم و نیز مصرف داروهای مختلفی چون آسپرین، قرص*های ضدبارداری، باربیتورات*ها و داروهای ضد تشنج، در کمبود اسیدفولیک دخالت دارند. مصرف این ویتامین مخصوصاً به خانم*های باردار توصیه می*گردد.

ویتامین ث

کمبود ویتامین ث مستقیماً باعث افسردگی می*گردد که باید با استفاده از مکملهای غذایی به برطرف کردن آن پرداخت. استفاده از مکملهای غذایی خصوصاً پس از اعمال جراحی و بیماری*های التهابی اهمیت دارد. اضطراب، بارداری و شیردهی نیز نیاز بدن به ویتامین ث را افزایش می*دهند. لازم به تذکر است که مصرف آسپرین، تتراسیکلین و قرص*های ضدبارداری، ذخیره بدن را به انتها می*رساند.



مواد معدنی

کمبود برخی از مواد معدنی نیز می*تواند باعث افسردگی گردد.

• منیزیم: کمبود منیزیم باعث بروز نشانه*های افسردگی و همچنین گیجی، بیقراری، اضطراب، توهّم و انواع مشکلات جسمی می*گردد. اغلب رژیم*های غذایی شامل منیزیم به مقدار کافی نیستند و استرس نیز به شدّت، مقدار منیزیم موجود بدن را کاهش می*دهد.

• کلسیم: کمبود کلسیم بر روی سیستم مرکزی اعصاب تاثیر می*گذارد. سطح پائین کلسیم باعث ناآرامی، دلهره، تندخوئی، زودرنجی و بی*حسّی می*شود.

• روی: کمبود روی در بدن به بی*احساسی، بی*اشتهایی، سستی و خواب آلودگی منجر می*شود. با پائین آمدن سطح روی در بدن، ممکن است میزان مس بدن به سطح سمّی افزایش یابد و باعث پارانویا (بدگمانی) و ترس و وحشت گردد.

• آهن: افسردگی غالباً نشانه*ای از کمبود آهن مزمن است. از دیگر نشانه*های کمبود آهن می*توان به ضعف عمومی، سستی و بی*حالی، خستگی، کم*اشتهایی و سردرد اشاره کرد.

• منگنز: این فلز برای استفاده مناسب از ویتامین*های ب-کمپلکس و ویتامین ث مورد نیاز است. منگنز همچنین در تشکیل اسیدهای آمینه نقش دارد و به همین دلیل، کمبود آن می*تواند به کاهش سطح ناقل*های عصبی و در نتیجه افسردگی منجر شود. این فلز به تثبیت قندخون و جلوگیری از تغییر حالت*های مداوم نیز کمک می*کند.
• پتاسیم: کمبود پتاسیم معمولاً به افسردگی، گریانی، ضعف و خستگی منجر می*شود